Πότε χρησιμοποιούμε τη ρηματική κατάληξη –u;

Επεξήγηση

Η ρηματική κατάληξη –u δεν δείχνει από μόνη της το χρόνο της ενέργειας, χρησιμοποιείται για να εκφράσει τη θέληση (χωρίς διάκριση αν πρόκειται για διαταγή/προσταγή, παράκληση ή επιθυμία).
Rakontu pri via vojaĝo! - Διηγήσου για το ταξίδι σου!
Diru vian nomon! - Πες τ' όνομά σου!

Στα παραπάνω παραδείγματα το ρήμα δεν συνοδεύεται από ένα υποκείμενο, στις περιπτώσεις αυτές υπονοείται το δεύτερο πρόσωπο της προσωπικής αντωνυμίας vi.
Venu rapide! = Venu vi rapide! (Έλα γρήγορα!)
Manĝu! = Manĝu vi! (Φάε!)
Estu kun mi! = Vi estu kun mi! (Να είσαι μαζί μου!)
Kara, donu al mi tion. = Kara, vi donu al mi tion. (Αγαπητέ, δώσ' μου το αυτό.)

Η απουσία της αντωνυμίας vi αφορά στις κύριες προτάσεις, σε μία δευτερεύουσα πρόταση η χρήση της είναι οπωσδήποτε απαραίτητη.
Legu la libron. - Διάβασε το βιβλίο.
Mi volas, ke vi legu la libron. - Θέλω να διαβάσεις το βιβλίο.

Για τα υπόλοιπα πρόσωπα (πρώτο και τρίτο) το ρήμα πρέπει οπωσδήποτε να συνοδεύεται από την αντίστοιχη προσωπική αντωνυμία και στις κύριες και στις δευτερεύουσες προτάσεις. Σε περίπτωση απουσίας της αντωνυμίας, θα σκεφτόταν κανείς ότι εννοείται το δεύτερο πρόσωπο.
Ni komencu! - Ας αρχίσουμε!
Mi estu! - Ας είμαι!
Ĉu ni jam iru tien? - Να πάμε τώρα εκεί;
Ili mem faru tion! - Αυτό να το κάνουν αυτοί οι ίδιοι!
Kiel mi komprenu tion? - Πως να το καταλάβω αυτό;
Ŝi aĉetu, kion ŝi bezonas. - Να αγοράσει (αυτή), ότι χρειάζεται.

Η κατάληξη –u χρησιμοποιείται επίσης σε δευτερεύουσες προτάσεις, μετά τους συνδέσμους ke και por ke, όταν η κύρια πρόταση κατά κάποιο τρόπο δείχνει επιθυμία, στόχο κλπ. Πρόσεξε ότι αυτός ο κανόνας ισχύει ακόμη κι αν το ρήμα της κύριας πρότασης βρίσκεται σε έναν άλλο χρόνο.
Ili volas, ke vi laboru. - Αυτοί θέλουν να δουλέψεις.
Mi multe legos, por ke poste mi povu bone prelegi. - Θα διαβάσω πολύ, ώστε μετά να μπορέσω να κάνω μία καλή διάλεξη.
Skribu la leteron tuj, por ke ni sendu ĝin ĝustatempe. - Γράψε το γράμμα αμέσως, ώστε να το στείλουμε έγκαιρα.
Ŝiaj gepatroj petis, ke li morgaŭ vizitu ilin. - Οι γονείς του ζήτησαν να τους επισκευτεί αύριο.

Για να καταλάβεις καλύτερα τη χρήση της κατάληξης –u στις δευτερεύουσες προτάσεις, σύγκρινε μεταξύ τους τις ακόλουθες προτάσεις:
Ŝi diris, ke ŝi venos morgaŭ. - Αυτή είπε, ότι θα έρθει αύριο.
Mi petis, ke ŝi venu morgaŭ. - Ζήτησα να έρθει αυτή αύριο.
Mi ĝojas, ke vi bone fartas. - Χαίρομαι, που είσαι καλά.
Mi deziras, ke vi fartu bone. - Εύχομαι να είσαι καλά.
Mi kuris tiel rapide, ke li ne povis kapti min. - Έτρεξα τόσο γρήγορα, που αυτός δεν μπόρεσε να με πιάσει.
Mi volis kuri tiel rapide, ke li ne povu kapti min. - Ήθελα να τρέξω τόσο γρήγορα, ώστε αυτός να μην μπορέσει να με πιάσει.

Ξεχωριστή προσοχή αξίζει η χρήση του ρήματος bonvolu. Χρησιμοποιείται για μία πιο ευγενική έκφραση κάποιας επιθυμίας μας. Μετά το ρήμα bonvolu το δεύτερο ρήμα έχει πάντα τη μορφή απαρέμφατου.
Bonvolu sidi ĉi tie! - Σε παρακαλώ, κάθησε εδώ!
Bonvolu veni morgaŭ - Σε παρακαλώ, έλα αύριο!
Bonvolu esti ĝentila! - Σε παρακαλώ να είσαι ευγενικός!

Ασκήσεις

Επίπεδο 1 Επίπεδο 2