Πότε χρησιμοποιούμε την κατάληξη -n;

Επεξήγηση

Με την κατάληξη -n υποδηλώνεται στην Εσπεράντο η αιτιατική πτώση. Αυτή την κατάληξη μπορούν να έχουν ουσιαστικά, επίθετα, προσωπικές αντωνυμίες, συσχετικές λέξεις (που λήγουν σε -u, -o, -a και -e) και τοπικά επιρρήματα που λήγουν σε -e. Η αιτιατική πρέπει να χρησιμοποιείται στις εξής περιπτώσεις:

1. για να δείξουμε το άμεσο αντικείμενο του ρήματος. Στην Εσπεράντο αυτό επιτρέπει την αλλαγή της ακολουθίας των λέξεων στην πρόταση χωρίς ν' αλλάζει το νόημα.
Ŝi vidas lin. - Αυτή τον βλέπει.
Ŝin vidas li. - Αυτή βλέπει αυτός.
Li vidas ŝin. - Αυτός βλέπει αυτή.
Lin vidas ŝi. - Αυτόν βλέπει αυτή.

2. αντί για προθέσεις για να δείξουμε χρόνο, μέγεθος κλπ.
Mi dormis dum unu horo. - Mi dormis unu horon. (Κοιμήθηκα μια ώρα.)
En lundo mi vizitos vin. - Lundon mi vizitos vin. (Την Δευτέρα θα σ' επισκεφτώ.)
En la 22-a de junio mi venos. - La 22-an de junio mi venos. (Θα έρθω την 22α Ιουνίου.)
Mi estas je 20-metra distanco de vi. - Mi estas 20 metrojn for de vi. (Είμαι 20 μέτρα μακρυά σου.)
Li estas je du metroj alta. - Li estas du metrojn alta. (Είναι δύο μέτρα ψηλός.)

3. για να δείξουμε την κατεύθυνση ή τον στόχο μιας κίνησης.
Mi kuras en la arbaro. - Τρέχω (μέσα) στο δάσος.
Mi kuras en la arbaron. - Τρέχω στο (προς το) δάσος.
Mia amiko iras trans la strato. - Ο φίλος μου πηγαίνει στην απέναντι πλευρά του δρόμου (είναι εκεί).
Mia amiko iras trans la straton. - Ο φίλος μου πηγαίνει στην απέναντι πλευρά του δρόμου (περνάει απέναντι).
Li saltas sur la tablo. - Αυτός πηδάει πάνω στο τραπέζι (ήταν και παραμένει εκεί).
Li saltas sur la tablon. - Αυτός πηδάει πάνω στο τραπέζι (για να βρεθεί εκεί προερχόμενος από κάπου αλλού).

Κατά τον ίδιο τρόπο με τα τοπικά επιρρήματα.
Mi estas hejme. - Είμαι στο σπίτι.
Mi iras hejmen. - Πηγαίνω στο σπίτι.
Vi estas tie. - Είσαι εκεί.
Vi kuras tien. - Τρέχεις (προς τα) εκεί.

Αιτιατική μετά από προθέσεις

Υπάρχουν προθέσεις που έχουν δύο σημασίες. Με την ονομαστική υποδεικνύουν τον τόπο, στον οποίο βρίσκεται κάποιος ή κάτι, με την αιτιατική δείχνουν τον στόχο προς τον οποίο κινείται κάποιος ή κάτι. Τέτοιες προθέσεις είναι οι ακόλουθες: sur, sub, en, apud, antaŭ, malantaŭ, post, inter, trans, ekster, super, ĉirkaŭ, kontraŭ.
sur la tablo - επάνω στο τραπέζι (που;)
sur la tablon - επάνω στο τραπέζι (προς τα που;)
sub la domo - κάτω από το σπίτι (που;)
sub la domon - κάτω από το σπίτι (προς τα που;)

Υπάρχουν προθέσεις οι οποίες δεν συντάσσονται ποτέ με την αιτιατική: al, ĝis, de, el ,da, pri, pro, por, per, kun, sen, je, dum, laŭ, malgraŭ, kaj prefere ne kun: tra, preter. Μετά απ' αυτές τις προθέσεις χρησιμιποιούμε γενικά μόνο τη βασική μορφή της λέξης χωρίς το -n.
pri la knabo - για το αγόρι
al la urbo - στην πόλη
kun mia amiko - με το φίλο μου

Προσοχή

Αν ένα ουσιαστικό έχει την κατάληξη -n, τότε και όλα τα επίθετα, προσωπικές αντωνυμίες και συσχετικές λέξεις που σχετίζονται άμεσα με το ουσιαστικό αυτό θα πρέπει επίσης να έχουν την ίδια κατάληξη. Η κατάληξη -n γράφεται επίσης και μετά την κατάληξη του πληθυντικού -j:
Mi aĉetis tiun grandan domon. - Αγόρασα αυτό το μεγάλο σπίτι.
Mi aĉetis tiujn tri grandajn domojn. - Αγόρασα αυτά τα τρία μεγάλα σπίτια.
Mi iras en mian belan domon. - Πηγαίνω στο ωραίο μου σπίτι.
Mi promenis tre longan tempon. - Περπάτησα πολλή ώρα.
Mi promenis kelkajn tagojn. - Περπάτησα μερικές ημέρες.
Iun belan tagon mi revenos. - Κάποια ωραία μέρα θα επιστρέψω.

Να είσαι προσεκτικός με τη χρήση της αιτιατικής, γιατί μία προσθήκη της κατάληξης -n μπορεί ν' αλλάξει εντελώς το νόημα της πρότασης. Ανάλυσε τις ακόλουθες προτάσεις:
Mi ŝatas manĝi tion pli ol vi. - Αυτό μου αρέσει να το τρώω περισσότερο απ' ότι (αρέσει) σ' εσένα.
Mi ŝatas manĝi tion pli ol vin. - Αυτό μου αρέσει να το τρώω περισσότερο από (το να τρώω) εσένα.
Mi amas ŝin same forte kiel vi. - Την αγαπάω το ίδιο πολύ όπως εσύ.
Mi amas ŝin same forte kiel vin. - Την αγαπάω το ίδιο πολύ όπως εσένα.
Vi farbas la domon ruĝan. - Βάφεις το κόκκινο σπίτι.
Vi farbas la domon ruĝa. - Βάφεις το σπίτι κόκκινο.

Ασκήσεις

Επίπεδο 1 Επίπεδο 2